Oszustwa telefoniczne i SMS: jak je rozpoznać

Najczęstsze scenariusze

• Na wnuczka lub na członka rodziny. „Mamo, miałem wypadek, potrzebuję pieniędzy, nie mów nikomu”. Często dzwoni ktoś inny, rzekomo w imieniu bliskiego.
• Na policjanta lub prokuratora. „Prowadzimy akcję przeciwko oszustom, przekaż pieniądze do zabezpieczenia”. Prawdziwa policja nigdy nie prosi o pieniądze.
• Na pracownika banku. „Ktoś próbuje wziąć kredyt na Pana dane, proszę przelać środki na bezpieczne konto albo zainstalować aplikację”. Numer na wyświetlaczu może wyglądać jak numer banku (podszywanie się pod numer).
• SMS o dopłacie. Paczka, rachunek za prąd, mandat, „zapłać 1,99 zł”. Link prowadzi do fałszywej strony płatności.
• BLIK od znajomego. Przejęte konto komunikatora prosi o kod BLIK „na chwilę”.

Sygnały ostrzegawcze

• pośpiech i presja: „teraz albo nigdy”, „nie rozłączaj się”;
• prośba o tajemnicę: „nie mów nikomu, nawet w banku”;
• prośba o kod, hasło, instalację aplikacji do zdalnego dostępu albo przelew na „bezpieczne konto”;
• link w SMS-ie do płatności lub logowania.

Co zrobić

1. Rozłącz się. Oddzwoń sam na numer, który znasz: do bliskiej osoby, na infolinię banku z karty, na 112.
2. Nie podawaj kodów i haseł. Bank, policja i kurier nigdy o nie nie proszą.
3. Podejrzany SMS przekaż na numer 8080. To bezpłatny numer CERT Polska do zgłaszania wiadomości od oszustów.
4. Podejrzaną stronę zgłoś na incydent.cert.pl.
5. Jeśli już przelałeś pieniądze, natychmiast dzwoń do banku i zgłoś sprawę na policję.
6. Zastrzeż PESEL w aplikacji mObywatel, wtedy trudniej wziąć kredyt na Twoje dane.

Porozmawiaj z rodzicami i dziadkami

Najlepiej działa prosta umowa w rodzinie: „nigdy nie przekazujemy pieniędzy po telefonie, zawsze oddzwaniamy”. Wydrukuj ściągawkę i zostaw przy telefonie.

Szkolenia z samoobrony cyfrowej prowadzimy dla firm, urzędów i grup seniorów: szkolenia dla firm i instytucji.

Opracowanie: Marek Porycki, trener sportów walki, technik interwencji oraz samoobrony, biegły sądowy z zakresu taktyki i techniki interwencji, mediator sądowy. Stowarzyszenie BESTIOS, organizacja pożytku publicznego z certyfikatem ISO 9001 na usługi szkoleniowe. Aktualizacja: 21.10.2026.